KALDIRMA VE İLETME MAKİNALARI


“6331 Sayılı İş Sağlığı Ve Güvenliği Kanunu” ve bu kanuna göre hazırlanmış “İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’ kaldırma ve iletme ekipmanlarının periyodik kontrollerinin yapılmasını zorunlu kılmaktadır.
TÜRKAK Akreditasyonlu A Sınıfı Muayene Kuruluşu TSC olarak, bu yönetmelik ve yönetmelikte atıf yapılan Ulusal, Uluslararası standartlara ve yönetmeliklere göre “Kaldırma ve iletme makinalarının periyodik kontrollerini” yapmaktayız.

AKREDİTE OLDUĞUMUZ EKİPMANLAR

Gezer Köprülü Vinç
Portal Vinç
Monoray Vinç
Mobil Vinç
Yükleyici Kren
Caraskal
Yükseltilebilen Seyyar İş Platformu
Taşıt Kaldırma Donanımı
Transpalet
İstif Makinesi
Forklift




PERİYODİK KONTROL SÜRESİ
“İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’ EK III madde  1.4 ve EK III madde 2.2 de periyodik kontrol aralığını aşağıdaki şekilde belirtmektedir.

EK-III - BAKIM, ONARIM VE PERİYODİK KONTROLLER İLE İLGİLİ HUSUSLAR
1.4. Periyodik kontrol aralığı ve kriterleri standartlar ile belirlenmemiş iş ekipmanlarının periyodik kontrolleri, varsa imalatçının öngördüğü aralık ve kriterlerde yapılır. Bu hususlar, imalatçı tarafından belirlenmemiş ise iş ekipmanının periyodik kontrolü, bulunduğu işyeri ortam koşulları, kullanım sıklığı ile kullanım süresi gibi faktörler göz önünde bulundurularak, yapılacak risk değerlendirmesi sonuçlarına göre, belirlenecek aralıklarda yapılır. Belirlenen periyodik kontrol aralığının bu Yönetmelikte belirtilen istisnalar(*) dışında bir yılı aşmaması gerekir.
2.2.3. Madde 2.1.1.’de belirtilen kriterler saklı kalmak kaydı ile bir kısım kaldırma ve iletme ekipmanının periyodik kontrol kriterleri ve kontrol süreleri Tablo: 2’de belirtilmiştir.

EKİPMAN ADI KONTROL PERİYODU (Azami Süre)
(İlgili standardın ön-gördüğü süreler saklı kalmak koşulu ile)
Kaldırma ve/veya iletme araçları Standartlarda süre belirtilmemişse 1 Yıl
İstif Makinesi (forklift, transpalet, lift) Standartlarda süre belirtilmemişse 1 Yıl
Yapı İskeleleri Standartlarda süre belirtilmemişse 6 Ay

KALDIRMA VE İLETME EKİPMANI NEDİR VE BU TANIMA HANGİ EKİPMANLAR GİRER ?: 
Kaldırma & iletme ekipmanı, elle ya da motor ile tahrik edilen, yükleri kaldıran, indiren veya askıya alan aşağıdakiler ve benzeri ekipmandır. 
 Vinçler (Gezer Köprülü Vinç , Mobil Vinç)
 Caraskal 
 Araç Kaldırma Lifti 
 Platform 
 İstif Makinaları 
 Forklift 
 Transpalet
 Yükleyici
NOT: Konveyör gibi mekanik kaldırma devamlılığı olan ekipmanlar bu kapsamda değildir.


KALDIRMA & İLETME MAKİNALARDAKİ TEHLİKELER NELERDİR.
Ekipmanın cinsine göre farklılıklar göstermekle birlikte aşağıdakilerin bir yada birkaçı oluşabilmektedir; 
 Halat, zincir kopması nedeniyle yükün düşmesi, kaza
 Mekanik bağlantıların kopması, çıkması nedeniyle yükün düşmesi, kaza
 Hidrolik kaçaklar nedeniyle yükün düşmesi, kaza
 Frenleme sisteminin yetersizliği nedeniyle yükün düşmesi, çarpma, devrilme, kaza
 Uyarı ve bilgilendirme ekipmanlarının çalışmaması nedeniyle kaza
 Taşıma kapasitesinin aşılması nedeniyle, devrilme, kaza



PERİYODİK KONTROLLERDE NELER YAPMAKTAYIZ.
Periyodik kontrollerde ekipmanın cinsine göre farklılıklar göstermekle birlikte aşağıdaki kontrol ve deneyleri yapmaktayız.
 Ekipmanın fonksiyonlarının kontrolü
 Ekipmanın donanımlarının kontrolü
 Ekipmanın kaldırma testleri



SIKÇA SORULAN SORULAR
1. Periyodik kontrol zorunlu mu?
“6331 Sayılı İş sağlığı ve güvenliği kanunu” ve bu kanuna göre hazırlanmış “İş ekipmanlarının kullanımında sağlık ve güvenlik şartları yönetmeliği’ kaldırma ve iletme ekipmanlarının periyodik kontrollerinin yapılmasını zorunlu kılmaktadır.

2. Periyodik kontrolleri kimler yapabilir?
"İş ekipmanlarının kullanımında sağlık ve güvenlik şartları yönetmeliği" Ek III madde 2.2.2. Kaldırma ve iletme ekipmanlarının periyodik kontrolleri, makine mühendisleri, makine veya metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler ya da makine tekniker veya yüksek teknikerleri tarafından yapılır, şeklinde ifade etmiştir.

3. Periyodik kontrolleri yapan kuruluş akredite olmak zorunda mıdır?
"İş ekipmanlarının kullanımında sağlık ve güvenlik şartları yönetmeliği" madde 14 "periyodik kontrol yapacak kuruluşların ise hizmet yeterliliği belgesi alması veya akredite olması zorunludur, şeklinde ifade etmiştir.

4. Akreditasyon nedir?
Akreditasyon uygunluk değerlendirme kuruluşlarınca (periyodik kontrol yapan kuruluşların) gerçekleştirilen çalışmaların ve dolayısıyla bu çalışmalar sonucunda düzenledikleri uygunluk teyit belgelerinin (deney raporları, periyodik kontrol raporları, kalibrasyon sertifikaları, yönetim sistemi belgeleri, ürün belgeleri, personel belgeleri vb) güvenilirliğini ve geçerliliğini desteklemek amacıyla oluşturulmuş bir kalite altyapısıdır.
Uygunluk değerlendirme kuruluşlarının akreditasyonu, ilgili uygunluk değerlendirme kuruluşları için yeterlilik kriterlerini belirleyen uluslar arası standardlar (ISO 17020), ilgili sektöre özel gereklilikler ve bölgesel veya uluslararası akreditasyon kuruluşları (TÜRKİYE'de TÜRKAK) tarafından belirlenmiş rehber dokümanlarda belirlenmiş, dünya genelinde kabul görmekte olan, gereklilikler esas alınarak gerçekleştirilmektedir.

5. Periyodik kontrolleri ne zaman yaptırmak gerekir?
"İş ekipmanlarının kullanımında sağlık ve güvenlik şartları yönetmeliği" madde 7’de İş ekipmanlarının kontrolü aşağıdaki şekilde tanımlanmıştır.
İş ekipmanının güvenliğinin kurulma ve montaj şartlarına bağlı olduğu durumlarda, ekipmanın kurulmasından sonra ve ilk defa kullanılmadan önce ve her yer değişikliğinde ekipmanın, periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişiler tarafından kontrolü yapılır.
Çalışma şeklinde değişiklikler, kazalar, doğal olaylar veya ekipmanın uzun süre kullanılmaması gibi iş ekipmanındaki güvenliğin bozulmasına neden olabilecek durumlardan sonra, arızanın zamanında belirlenip giderilmesi ve sağlık ve güvenlik koşullarının korunması için periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişilerce gerekli kontrollerin yapılması, sağlanır.

6. Periyodik kontrollerin önemi nedir?
Periyodik kontroller yasa ve yönetmeliklerle ülkemizde yaptırılması zorunlu kılınmış kanuni yükümlülüklerdir. İş Sağlığı ve güvenliği kanunu gereği her işveren iş yerinde çalışanların her şeyden önce can ve mal güvenliğini ve cihazların kullanımlarında güvenliği sağlamakla yükümlüdür. Bu yükümlülük ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi açısından kontrollerin yapılması gerekmektedir.

7. Periyodik kontrol sonrası ekipmanımda eksik tespit edildiğinde ne yapmalıyım?
Şayet periyodik kontrol işlemi sonrasında kontrolü yapılan cihaz ile ilgili uygunsuzluklar belirlenmiş ise, eksiklikler hızlıca hem can hem de mal güvenliği açısından giderilmelidir. Eksikliklerin giderilmesi halinde kontrol işlemini için tekrar ek kontrol talebinde bulunulmalı ve tekrar ekipmanın eksikliklerinin tam anlamıyla tamamlanıp tamamlanmadığı kontrol ettirilmelidir.

8. Periyodik kontrollerimi düzenli yaptırıyorum, iş kazası olduğu taktirde ne gibi durumlar ile karşılaşırım?
İşletme hukuki sorumluluklarını yerine getirmekle yükümlüdür. (işveren, işçi ayrımı olmaksızın) Yaşanabilecek bir iş kazasında müfettişler kaza ile alakalı öncelikle kullanılan cihazın dosyasını (bakım-onarım, periyodik kontrol kayıtlarının bulunduğu) inceleyeceklerdir. Bu incelemede işletme hukuki sorumluluklarını yerine getirip getirmediği detaylı kontrol edilir.
1-Periyodik kontrollerini yaptırmış ve herhangi bir eksik yok ise;
İşletme periyodik kontrollerini düzenli yaptırıyor olabilir ancak bu işlem tek başına yeterli değildir. Kullanıcı eğitimi, düzenli bakım yapılıp yapılmadığı gibi kayıtlar da mutlaka dosyalanmalıdır.
2-Periyodik kontrollerini yaptırmış ve eksik var ise;
İşletme kontrollerini yaptırıyor olabilir, ancak tespit edilen eksikliklerle ilgili herhangi bir çalışma yapmamış durumda ise bu durum sorumluluklarını yerine getirmediğini şeklinde değerlendirme yapılabilir.

9. Ekipmanımızı yeni aldık buna rağmen periyodik kontrol yaptırmam gerekli midir?
İmalinin bitiminden sonra ve monte edilip kullanılmaya başlanmadan önce, veya yapılan değişiklik ve büyük onarımlardan sonra, en az üç ay kullanılmayıp yeniden servise girmeleri halinde ise tekrar kullanmaya başlanmadan önce ve herhalde periyodik olarak kontrol yaptırılması gerekmektedir.

10. Periyodik kontrol yaptırıyorum, fakat işletme koşullarıda dikkate alındığında kimi zaman kontrol süreleri gecikiyor, problem yaşar mıyım?
Bilindiği gibi yönetmelik kaldırma iletme makinaları için yılda minimum 1 defa şeklinde süre belirtilmektedir. Burada işletmenin mümkün olduğunca bu tarihleri çok fazla aşmamaları önemlidir. Süreler aşıldığında alınan riskte artmaktadır.

11. Periyodik kontrolü yapılacak olan ekipmanım sürekli çalışıyor, bu durumda periyodik kontrolü nasıl yapabiliriz?
Her işletmede büyük olasılıkla sürekli çalışması gereken türden ekipmanların yedekleri bulunmaktadır. Bu tip durumlarda öncelikle çalışmayan ekipmanı daha sonra bir iki gün sonra hazırlık yapılabilecek gün durumuna göre diğer ekipman yedeklemeli olarak kontrol edilebilir. Veya işletmelerde genel duruşlar yada bakım günleri olmaktadır, genel duruş veya bakım günlerinde ortak planlama yapılarak periyodik kontrol hizmeti yapılabilir.

12. Periyodik kontrol esnasında neden yardımcı personel bulundurmam gerekiyor?
İşletmedeki ekipmana dair periyodik kontrol esnasında tespit edilebilecek uygunsuzlukların yerinde görülmesi açısından ve periyodik kontrol hizmetinin gerçek anlamda yapıldığının (hangi aşamalardan geçiyor ve ne gibi kontroller yapılıyor) görülmesi açısından yardımcı personel bulundurmak önemlidir. Bir işletme de kullanılan ekipmanı kullanıcısından başkası ne gibi sorunları var bilemez. Dolayısıyla yardımcı personel ekipmanı tanıyan ve periyodik kontrol işlemi sırasında oluşabilecek riskler de müdahale edebilecek bilgiye sahip olmalıdır.

13. Periyodik kontrolleri bakımcı firmalar yapabilir mi?
Yapamaz, şöyleki; Periyodik kontrollerde esas işletmede can ve mal güvenliğini riske atacak durumların tespit edilerek raporlandırılmasıdır. Dolayısı ile bu tip kontroller bağımsız ve tarafsız kişi ve kuruluşlarca yani, kontrol edilen cihazın bakım, onarım, üretici veya mülkiyet ilişkisi olmayan kuruluşlarca kontrol edilmesi önemlidir. Ayrıca yönetmelik periyodik kontrolü yapan kuruluşların akredite olması gerektiğini şart koşmaktadır.